İşvereninizden savunma istendi. Ya da işveren olarak bir çalışanınızdan savunma almak istiyorsunuz. “7 günlük süre tam olarak ne zaman başlar, nasıl hesaplanır, bu süre içinde savunma yapılmazsa ne olur?” soruları her iki taraf için de kritik öneme sahip. Zira savunma alma prosedüründeki bir hata; geçerli bir fesih gerekçesini hükümsüz kılabilir ya da işçinin haklarını doğrudan etkileyebilir.
Savunma Alma Yükümlülüğünün Yasal Dayanağı
4857 sayılı İş Kanunu’nun 19. maddesi işverene şu yükümlülüğü getirmektedir:
“İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Hakkındaki iddiaları öğrenmesi için işçiye en az yedi iş günü süre verilmeden, işçinin savunması alınmadan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez.”
Bu düzenleme yalnızca davranış ya da verimle ilgili nedenlerle yapılan fesihler için geçerlidir. İşletme gerekleriyle yapılan fesihlerde savunma alma zorunluluğu aranmaz.
7 Günlük Süre Ne Zaman Başlar?
Kanun “en az yedi iş günü süre verilmeden” ifadesini kullanmaktadır. Bu sürenin başlangıcı konusunda Yargıtay’ın tutumu belirgindir:
7 iş günlük süre; savunma çağrı yazısının işçiye tebliğ edildiği günün ertesi gününden itibaren başlar. Tebliğ yapılan gün bu süreye dahil edilmez.
Örnek: Savunma çağrı yazısı 10 Ocak Pazartesi günü işçiye tebliğ edildiyse 7 iş günlük süre 11 Ocak Salı günü başlar ve 19 Ocak Çarşamba günü sona erer (hafta sonu günleri iş günü sayılmadığından hesaplamaya dahil edilmez).
“İş Günü” Nedir? Takvim Günüyle Farkı
Kanunun “yedi iş günü” ifadesi; takvim günü değil iş günü anlamına gelir. Bu ayrım hesaplamada belirleyici öneme sahiptir.
İş günü sayımına dahil edilmeyen günler:
- Hafta sonu günleri: Cumartesi ve Pazar
- Ulusal bayram ve genel tatil günleri: 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 15 Temmuz, 30 Ağustos, 29 Ekim ve dini bayramlar
- İşyerinin resmi tatil uyguladığı günler: Toplu iş sözleşmesiyle ya da işveren kararıyla tanınan ek tatil günleri
Bu nedenle 7 iş günü, takvim üzerinde genellikle 9–14 takvim gününe karşılık gelir; aradaki hafta sonu ve tatil günleri hesaba katılmadığından süre uzar.
Örnek: Savunma yazısı 15 Ocak Salı günü tebliğ edildi. 7 iş günlük süre 16 Ocak’ta başlar; 22–23 Ocak hafta sonu dışarıda bırakılarak 7 iş günü 25 Ocak Cuma günü tamamlanır.
Savunma Çağrı Yazısında Bulunması Zorunlu Unsurlar
7 günlük sürenin doğru işleyebilmesi için savunma çağrı yazısının belirli unsurları içermesi gerekir. Eksik bir çağrı yazısı prosedürün usule aykırı yapıldığı sonucunu doğurabilir:
1. Somut iddianın açıkça belirtilmesi: “Hakkınızda şikâyet var” gibi muğlak ifadeler yeterli değildir. İşçinin neyi savunacağını anlayabilmesi için olayın tarihi, içeriği ve niteliği açıkça yazılmalıdır.
2. Savunma için tanınan süre: 7 iş günlük sürenin başlangıcı açıkça belirtilmeli ya da hesaplanmasına imkân tanıyan bilgiler verilmelidir.
3. Süre içinde savunma yapılmamasının sonucu: Savunma hakkından vazgeçilmiş sayılacağı yazıya eklenmelidir. Bu uyarı hem hukuki gereklilik hem de ilerideki süreçlerde ispat aracıdır.
4. Yazılı form: Savunma çağrısının yazılı yapılması zorunludur; sözlü çağrı ispat sorunu yaratır.
Tebliğ Yöntemi: Başlangıç Tarihini Sabitlemek
7 günlük sürenin başlangıcı tebliğ tarihine bağlı olduğundan tebliğin ne zaman gerçekleştiğinin tartışmasız biçimde ispat edilmesi gerekir.
Güvenli tebliğ yöntemleri:
İmza karşılığı elden tebliğ: İşçinin yazıyı aldığını tarih belirterek imzalaması en güvenli yöntemdir. İşçinin imzalamaktan kaçınması halinde tutanak tutulmalı ve tebligat başka yollarla yenilenmelidir.
Taahhütlü posta ya da noter: İşçinin işyerinde bulunmadığı ya da imzalamak istemediği durumlarda tercih edilir. Teslim tarihi tebliğ tarihidir; işçinin eline geçtiği gün değil.
KEP (Kayıtlı Elektronik Posta): İş sözleşmesinde elektronik tebligata rıza varsa KEP yoluyla yapılan tebliğ geçerlidir ve gönderim tarihi kayıt altına alınır.
E-posta ya da mesaj: Açık rıza olmaksızın tek başına geçerli tebliğ yöntemi sayılmaz; tebliğ tarihinin ispatı güçleşir.
Savunma Süresi İçinde Ne Yapılmalı?
İşçi Açısından
7 iş günlük süre işçi için hem bir hak hem bir strateji fırsatıdır.
Savunmayı yazılı ve ayrıntılı hazırlayın: İddianın her boyutuna tek tek yanıt verin. Belge, tanık ve diğer delillerinizi savunmaya ekleyin ya da eklenebileceğini belirtin.
Süreyi verimli kullanın: Mümkünse bir iş hukuku avukatından destek alın. Savunma metni ileride dava açılması durumunda önemli bir belge haline gelebilir.
Yazılı teslim edin: Savunmayı imza karşılığı ya da taahhütlü posta ile teslim edin. “Savunmamı verdim” iddiasını ispat edememek hak kaybına yol açar.
Savunmada fazla açıklamaktan kaçının: Savunma metni hem işverene hem de olası bir davada mahkemeye sunulur. Gereksiz kabul ya da açıklamalar aleyhte delile dönüşebilir.
İşveren Açısından
Savunmayı gerçekten değerlendirin: Savunmanın içeriğini kayıt altına alın. Savunmayı tamamen görmezden gelmek, prosedürün şeklen tamamlandığı ama özden yoksun olduğu izlenimini yaratır.
Savunma sonrası fesih kararını belgeleyin: Savunma alındıktan sonra verilen fesih kararının gerekçesi, savunmada öne sürülen argümanları değerlendirdiğini ortaya koymalıdır.
Fesih bildirimini savunma sonrası yapın: 7 günlük süre dolmadan ya da savunma alınmadan fesih bildirimi yapmak usul hatasıdır. Savunma alınmadan yapılan fesih geçersiz sayılabilir.
Savunma Yapılmazsa Ne Olur?
İşçi Savunma Yapmazsa
İşçinin 7 iş günlük süre içinde savunma yapmaması feshin önünde herhangi bir engel oluşturmaz. Yargıtay’a göre savunma hakkı tanınmış olmak esastır; savunmanın fiilen kullanılması zorunlu değildir. İşveren savunma için gereken süreyi tanıdıktan sonra herhangi bir yanıt gelmemesi durumunda savunma hakkından vazgeçilmiş sayılır ve feshe geçilebilir.
Ancak savunma yapmamak işçi açısından ciddi bir stratejik hata olabilir. İddialara yanıt verilmemesi hem ilerideki davada hem de arabuluculuk sürecinde işçi aleyhine değerlendirilebilir.
İşveren Savunma Almadan Feshederse
Bu durumun sonuçları son derece ağırdır. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre savunma alınmadan yapılan fesih; fesih gerekçesinin ne kadar güçlü olduğundan bağımsız olarak usul yönünden geçersiz sayılmaktadır.
Somut sonuçları şunlardır: İşe iade davası açılabilir, işe başlatmama tazminatı doğabilir, boşta geçen süre ücreti ödenebilir.
Yargıtay bu konuda açıktır: Fesih gerekçesi ne kadar haklı olursa olsun, savunma alma yükümlülüğüne uyulmaması feshi geçersiz kılabilir.
Savunma Alma Zorunluluğunun Olmadığı Haller
İK m. 19/2 savunma alma yükümlülüğünü yalnızca işçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle yapılan fesihler için öngörmüştür. Şu hallerde savunma alma zorunluluğu yoktur:
İşletme gerekleriyle fesih: Ekonomik, teknolojik ya da yapısal nedenlerle yapılan fesihlerde savunma alma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak toplu işçi çıkarma prosedürüne uyulması gerektiği unutulmamalıdır.
Haklı nedenle derhal fesih (İK m. 25): Ahlak ve iyi niyet kurallarını ağır biçimde ihlal eden davranışlarda işveren İK m. 25/II kapsamında savunma almaksızın derhal feshedebilir. Bu haller; hırsızlık, işyerinde cinsel taciz, işvereni yanıltma gibi ağır ihlalleri kapsar.
Deneme süresi içinde fesih: Deneme süresi içinde yapılan fesihlerde de savunma alma yükümlülüğü aranmaz.
Sık Yapılan Hatalar ve Sonuçları
Hata 1 — Savunma yazısında olayı muğlak bırakmak:
“Performans sorunlarınız nedeniyle” gibi genel ifadeler yeterli değildir. Hangi tarihte, ne olduğu ve neyin ihlal edildiği somutlaştırılmadan yapılan savunma çağrısı, işçinin savunma hakkını tam kullanmasına engel olduğu için usul hatasına yol açabilir.
Hata 2 — 7 günlük süreyi takvim günü olarak saymak:
Pazar günleri ve resmi tatiller iş günü sayılmaz. Takvim günü üzerinden yapılan hesapla verilen süre 7 iş gününü karşılamıyorsa eksik süre tanınmış olur; bu usul hatasıdır.
Hata 3 — Savunmayı almadan önce fesih bildirimi yapmak:
7 günlük süre dolmadan ya da işçi savunmasını yapmadan fesih bildirimi kesinlikle yapılmamalıdır. Savunma prosedürü tamamlanmadan yapılan fesih Yargıtay tarafından geçersiz sayılmaktadır.
Hata 4 — Savunmanın tebliğini ispat edememek:
“Savunma çağrısını ilettim” iddiası ispat edilemiyorsa süre hiç başlamamış sayılabilir. İşveren tebliği her zaman belgeli biçimde yapmalıdır.
Hata 5 — Savunma metnini kayıt altına almamak:
İşçinin verdiği savunma saklanmalı ve özlük dosyasına eklenmelidir. Savunmanın içeriği hem fesih kararını hem de olası davadaki ispat durumunu etkiler.
Sıkça Sorulan Sorular
Savunma çağrı yazısı Cuma günü tebliğ edildi; 7 iş günü nasıl hesaplanır?
Cuma günü tebliğ edilen yazıda süre Cumartesi günü değil, Pazartesi günü başlar. Cumartesi ve Pazar iş günü sayılmadığından süre Pazartesi başlayarak 7 iş günü sonra sona erer.
İşveren 7 gün beklemeden 5. günde feshetti; ne yapabilirim?
7 iş günlük süre dolmadan yapılan fesih usul hatasıdır. İş güvencesi kapsamındaysanız işe iade davası açabilirsiniz. Feshin usul yönünden geçersiz sayılması tazminat haklarınızı doğrudan etkiler.
Savunma yazmak istemiyorum; susabilir miyim?
Hukuki açıdan savunma yapmak zorunda değilsiniz. Ancak stratejik açıdan savunma yazmak neredeyse her zaman daha avantajlıdır. İddialara yanıt vermeden feshin gerçekleşmesi; ilerideki arabuluculuk ve dava süreçlerinde aleyhte değerlendirilebilir.
Savunma çağrısını tebliğ almak istemiyorum; imzalamadım. Ne olur?
İmzalamaktan kaçınmanız tebliği geçersiz kılmaz. İşveren tutanak tutarak ve ardından taahhütlü posta ya da noter kanalıyla tebligatı yenileyebilir. Tebligatın tamamlandığı tarih 7 günlük sürenin başlangıcı olur.
Sonuç
7 günlük savunma süresi; savunma çağrı yazısının tebliğ edildiği günün ertesi gününden başlar ve hafta sonu ile resmi tatil günleri sayılmaksızın 7 iş günü sonra tamamlanır. Savunma alınmadan ya da 7 iş günlük süre tanınmadan yapılan fesih, gerekçesi ne kadar güçlü olursa olsun Yargıtay tarafından usul yönünden geçersiz sayılmaktadır. İşçi açısından ise savunma hakkının doğru ve stratejik biçimde kullanılması, ilerideki dava sürecini doğrudan etkileyen kritik bir adımdır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut hukuki ihtiyaçlarınız için doğrudan iletişime geçmenizi öneririm.