İhbar tazminatının ne olduğunu biliyorsunuz; peki somut rakamlar nasıl çıkıyor? Hesaplama formülü basit görünse de giydirilmiş brüt ücretin tespiti, kıdeme göre değişen öneller ve kıst dönemler pratikte karışıklığa yol açabiliyor. Bu yazıda farklı kıdem ve ücret senaryolarıyla adım adım örnekler üzerinden ihbar tazminatının nasıl hesaplandığını gösteriyorum.
Temel Formül
İhbar tazminatı hesabının dayanağı 4857 sayılı İK m. 17’dir. Hesap şu formülle yapılır:
İhbar tazminatı = Giydirilmiş brüt günlük ücret × İhbar öneli (gün sayısı)
Bu formülde iki değişken belirleyicidir: giydirilmiş brüt günlük ücret ve kıdeme karşılık gelen ihbar öneli gün sayısı.
Giydirilmiş Brüt Ücret Nedir?
Hesapta çıplak brüt ücret değil, giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Giydirilmiş brüt ücret; çıplak brüt ücrete düzenli olarak ödenen tüm parasal yan hakların eklenmesiyle bulunur.
Giydirilmiş brüt ücrete dahil edilen kalemler:
- Yemek yardımı (nakdi olarak ödenenler)
- Yol yardımı (nakdi olarak ödenenler)
- Düzenli ödenen primler
- Düzenli ödenen ikramiyeler (yıllık ikramiye varsa aylığa bölünür)
- Konut yardımı
- Diğer sürekli ve düzenli ödemeler
Giydirilmiş brüt ücrete dahil edilmeyen kalemler:
- Bir defaya mahsus ödemeler
- Düzensiz ve takdire bağlı primler
- Seyahat ve temsil giderleri karşılıkları
- İşverenin sağladığı ayni yardımlar (servis, yemekhane gibi hizmet olarak verilenler)
Günlük ücret hesabı: Giydirilmiş brüt aylık ücret 30’a bölünür. Türk iş hukukunda ücret hesabında ay 30 gün kabul edilir; Şubat’ın 28 gün olması bu hesabı değiştirmez.
İhbar Öneli Gün Sayıları
| Kıdem Süresi | Öneli | Gün |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta | 28 gün |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta | 42 gün |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 gün |
Örnek 1 — Kıdem 8 Ay, Sade Ücret
Durum: Yusuf, 8 aydır çalıştığı işyerinden ihbarsız çıkarıldı. Brüt maaşı 35.000 TL; herhangi bir yan ödemesi yok.
Kıdeme göre öneli: 6 ay – 1,5 yıl arası → 4 hafta = 28 gün
Giydirilmiş brüt ücret: 35.000 TL (yan ödeme yok, çıplak brüt ücretle aynı)
Günlük ücret: 35.000 ÷ 30 = 1.166,67 TL
İhbar tazminatı: 1.166,67 × 28 = 32.666,76 TL
Örnek 2 — Kıdem 5 Yıl, Yan Ödemeli Ücret
Durum: Ayşe, 5 yıldır çalıştığı şirketten ihbar öneli kullandırılmadan çıkarıldı. Brüt maaşı 45.000 TL; her ay düzenli olarak 3.000 TL brüt yemek yardımı ve 2.500 TL brüt yol yardımı alıyor.
Kıdeme göre öneli: 3 yıldan fazla → 8 hafta = 56 gün
Giydirilmiş brüt ücret:
- Çıplak brüt maaş: 45.000 TL
- Yemek yardımı: 3.000 TL
- Yol yardımı: 2.500 TL
- Toplam: 50.500 TL
Günlük ücret: 50.500 ÷ 30 = 1.683,33 TL
İhbar tazminatı: 1.683,33 × 56 = 94.266,48 TL
Örnek 3 — Kıdem 2 Yıl 4 Ay, Düzenli Prim Var
Durum: Mehmet, 2 yıl 4 aydır çalıştığı işyerinden ihbarsız çıkarıldı. Brüt maaşı 40.000 TL; her ay düzenli 5.000 TL brüt satış primi alıyor.
Kıdeme göre öneli: 1,5 yıl – 3 yıl arası → 6 hafta = 42 gün
Giydirilmiş brüt ücret:
- Çıplak brüt maaş: 40.000 TL
- Düzenli prim: 5.000 TL
- Toplam: 45.000 TL
Günlük ücret: 45.000 ÷ 30 = 1.500 TL
İhbar tazminatı: 1.500 × 42 = 63.000 TL
Örnek 4 — Yıllık İkramiye Dahil Hesap
Durum: Zeynep, 6 yıldır çalıştığı şirketten ihbarsız çıkarıldı. Brüt maaşı 55.000 TL; yılda iki kez düzenli olarak toplam 22.000 TL brüt ikramiye alıyor. Başka yan ödemesi yok.
Kıdeme göre öneli: 3 yıldan fazla → 8 hafta = 56 gün
İkramiyenin aylığa bölünmesi: Yıllık ikramiye aylık ücretin parçası kabul edilir ve 12’ye bölünür. 22.000 ÷ 12 = 1.833,33 TL/ay
Giydirilmiş brüt ücret:
- Çıplak brüt maaş: 55.000 TL
- Aylık ikramiye karşılığı: 1.833,33 TL
- Toplam: 56.833,33 TL
Günlük ücret: 56.833,33 ÷ 30 = 1.894,44 TL
İhbar tazminatı: 1.894,44 × 56 = 106.088,64 TL
Örnek 5 — Eksik İhbar Öneli Kullandırılan Durum
Her zaman sıfır ihbar öneli kullandırılmaz; işveren bazen kısa bir önelle yetinir, farkı ödemez. Bu durumda ihbar tazminatı fark üzerinden hesaplanır.
Durum: Kemal, 4 yıldır çalıştığı işyerinden 2 haftalık ihbar öneli kullandırılarak çıkarıldı. Brüt maaşı 42.000 TL; 2.000 TL brüt yemek yardımı var.
Kıdeme göre öneli: 3 yıldan fazla → 8 hafta = 56 gün
Kullandırılan öneli: 2 hafta = 14 gün
Eksik öneli: 56 − 14 = 42 gün
Giydirilmiş brüt ücret: 42.000 + 2.000 = 44.000 TL
Günlük ücret: 44.000 ÷ 30 = 1.466,67 TL
Ödenecek ihbar tazminatı: 1.466,67 × 42 = 61.600,14 TL
Örnek 6 — İşçinin İhbar Öneline Uymadan Ayrılması
İhbar öneli yalnızca işveren için değil, işçi için de geçerlidir. İşçi önele uymadan ayrılırsa karşılık gelen tutarı işverene ödemek zorundadır.
Durum: Selin, 3,5 yıldır çalıştığı işyerinden hiç bildirimde bulunmadan istifa etti. Brüt maaşı 38.000 TL; aylık 1.500 TL brüt yol yardımı alıyor.
Kıdeme göre öneli: 3 yıldan fazla → 8 hafta = 56 gün
Giydirilmiş brüt ücret: 38.000 + 1.500 = 39.500 TL
Günlük ücret: 39.500 ÷ 30 = 1.316,67 TL
İşçinin ödemesi gereken ihbar tazminatı: 1.316,67 × 56 = 73.733,52 TL
Vergi ve SGK Kesintileri
İhbar tazminatı gelir vergisine ve SGK primine tabidir. Hesaplanan brüt tutar üzerinden:
- Gelir vergisi (dilimine göre %15 ile %40 arasında değişir)
- SGK işçi primi (%14)
- İşsizlik sigortası işçi payı (%1)
kesintileri yapılır. Net ödeme bu kesintilerden sonra kalan tutardır.
Pratikte işçinin eline geçen net miktar, brüt ihbar tazminatının yaklaşık %70–80’i arasında olur; bu oran ücret dilimine göre değişir.
Faiz: Dava Açılmasıyla Başlar
Kıdem tazminatından farklı olarak ihbar tazminatında faiz dava tarihinden itibaren işler; fesih tarihinden değil. Uygulanan faiz oranı yasal faizdir.
Bu nedenle ihbar tazminatı alacağınız varsa beklemeden arabuluculuğa başvurmak ve gerekirse dava açmak, faiz kaybını önlemenin tek yoludur.
Sıkça Sorulan Sorular
Brüt ücretim bordrodan farklı; gerçek ücretim daha yüksek. Hesap nasıl yapılır? Giydirilmiş brüt ücret, fiilen ödenen gerçek ücret üzerinden hesaplanır. Bordrodaki ücret gerçeği yansıtmıyorsa banka ödemeleri, tanık beyanları ve diğer delillerle gerçek ücretin tespiti talep edilir; hesap bu tutar üzerinden yapılır.
İhbar tazminatı kıdem tazminatıyla aynı anda talep edilebilir mi? Evet. İhbar ve kıdem tazminatı birbirinden bağımsız alacaklardır; aynı anda arabuluculukta ya da davada talep edilebilir. Biri alınmış olması diğerini etkilemez.
İşveren peşin ihbar tazminatı ödedi; bu yeterli mi? İşveren peşin ödeme yaparak öneli kaldırabilir. Ödenen tutarın giydirilmiş brüt ücret üzerinden ve doğru gün sayısıyla hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol etmek gerekir. Eksik ödeme yapılmışsa aradaki fark ayrıca talep edilebilir.
Sonuç
İhbar tazminatı hesabında belirleyici olan iki unsur — giydirilmiş brüt ücret ve kıdeme karşılık gelen ihbar öneli — doğru tespit edildiğinde formül basittir. Yan ödemelerin hesaba dahil edilmemesi ya da kıdem süresinin yanlış hesaplanması, işçi açısından önemli hak kayıplarına yol açar. Alacağınızın doğru hesaplanıp hesaplanmadığından emin değilseniz bir iş hukuku avukatından destek almanız en güvenli yoldur.
Av. Ali Selim İstanbul Barosu No: 50387 İstanbul, Ataşehir, Beykoz, Kadıköy, Kartal, Maltepe, Pendik, Sancaktepe, Sultanbeyli, Tuzla, Ümraniye ve Gebze başta olmak üzere tüm İstanbul’da iş hukuku danışmanlığı ve dava takibi
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa niteliği taşımamaktadır.