İş sözleşmeniz ihbar öneli tanınmaksızın sona erdirildi ve ihbar tazminatı talep etmeyi düşünüyorsunuz. Aklınızdaki en kritik sorulardan biri şu olabilir: “Bu tazminatı ne zamana kadar talep edebilirim?” Cevap hem basit hem de dikkat gerektiren nüanslar içeriyor.
İhbar Tazminatında Zamanaşımı Süresi: 5 Yıl
İhbar tazminatı alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Bu süre; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu’nun birlikte uygulanmasından doğan genel kuraldır.
Beş yıllık süre, iş sözleşmesinin sona erdiği — yani fesih tarihinden itibaren başlar. Bu tarihten itibaren 5 yıl geçmişse, ne arabulucuya başvurabilirsiniz ne de mahkemede ihbar tazminatı talep edebilirsiniz. Zamanaşımı dolduğunda hak tamamen sona erer.
Süre Nereden Başlar?
Zamanaşımının başlangıç noktası bazı durumlarda tartışma konusu olabilir:
Belirli bir tarihte yapılan fesihlerde: Fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği gün zamanaşımı başlar.
İşçinin istifasında: İstifa eden işçi kural olarak ihbar tazminatına hak kazanamaz. Ancak istifa iradesinin işverenin baskısı sonucu ortaya çıktığı ya da gerçekte “istifaya zorlama” yaşandığı durumlarda iş sözleşmesinin fiilen sona erdiği tarih esas alınır.
Haklı nedenle fesihlerde: İşçi İK m. 24 kapsamında iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiyse bu haktan yararlanamaz; ihbar tazminatı yalnızca ihbar öneline uyulmadan yapılan haksız fesihlerde gündeme gelir.
Belirli süreli sözleşmelerde: Sözleşme süresinin dolmasıyla sona eren belirli süreli iş sözleşmelerinde ihbar tazminatı doğmaz; zamanaşımı meselesi bu durumda ayrıca değerlendirilir.
İhbar Tazminatı Hakkı Hangi Koşulda Doğar?
Zamanaşımı süresini takip etmeden önce, ihbar tazminatına hak kazanıp kazanmadığınızı netleştirmek gerekir. Temel şart şudur: İş sözleşmesi, ihbar öneli tanınmaksızın ya da ihbar tazminatı ödenmeksizin sona erdirilmiş olmalıdır.
4857 sayılı İK m. 17 uyarınca ihbar öneli süreleri:
| Kıdem Süresi | İhbar Öneli |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
İşveren bu sürelere uymadan iş sözleşmenizi feshettiyse ya da sizi kendi istifanıza zorlayarak bu yükümlülükten kaçtıysa ihbar tazminatı hakkınız doğmuş demektir.
Arabuluculuk Başvurusu Zamanaşımını Durdurur
İhbar tazminatı talebinde bulunmak için önce arabulucuya başvurmanız zorunludur. Arabuluculuğa başvurduğunuz tarihten itibaren zamanaşımı durur. Arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihe kadar süre işlemez; ardından kalan süre kaldığı yerden devam eder.
Bu önemli bir güvencedir: Feshin üzerinden 4 yıl geçtikten sonra arabuluculuğa başvurursanız, arabuluculuk süreci boyunca zamanaşımı donduğundan başvuru tarihindeki 1 yıllık süre korunmaya devam eder.
Zamanaşımı ile Hak Düşürücü Süreyi Karıştırmayın
Burada kritik bir ayrıma dikkat çekmek gerekiyor. Kıdem ve ihbar tazminatı için geçerli olan 5 yıllık süre zamanaşımıdır — yani karşı taraf bu süreyi itiraz olarak öne sürmezse mahkeme kendiliğinden dikkate almaz.
Buna karşılık işe iade davası için öngörülen 1 aylık süre hak düşürücüdür — mahkeme bu süreyi re’sen gözetir. İhbar tazminatı talep eden bir işçinin işe iade hakkını da kullanmak istiyorsa bu 1 aylık süreyi ayrıca takip etmesi gerekir.
İkisini karıştırmak pratikte sık yaşanan ve telafisi güç bir hatadır.
Faiz: Geç Kalmanın Maliyeti Var
İhbar tazminatında faiz, dava tarihinden itibaren işler. Kıdem tazminatından farklı olarak ihbar tazminatında fesih tarihinden faiz talep edilemez; faizin başlangıç noktası davanın açıldığı tarihtir.
Bu durum şu sonucu doğurur: 5 yıllık süreyi tüketmek yerine mümkün olan en erken tarihte dava açmak, faiz kaybını önler. Geç kalmak hak kaybı yaratmasa da faiz farkı olarak mali kayba dönüşür.
Zamanaşımını Kesen ve Durduran Durumlar
Zamanaşımını kesen durumlar:
- Alacağın işverence yazılı olarak tanınması
- Kısmi ödeme yapılması
- Mahkemeye ya da arabulucuya başvurulması
Bu hallerde zamanaşımı sıfırlanarak baştan işlemeye başlar ya da durur. Özellikle işverenin ihbar tazminatı borcunu yazılı olarak kabul ettiği bir belge varsa bu belgenin tarihi zamanaşımı hesabında belirleyici olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İşten ayrılalı 4 yıl oldu, hâlâ dava açabilir miyim? Evet. Beş yıllık zamanaşımı süresi dolmadıkça ihbar tazminatı talebinde bulunabilirsiniz. Önce arabuluculuğa, arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesine başvurmanız gerekir.
İhbar tazminatımı arabuluculukta talep etmek zorunda mıyım? Evet. İhbar tazminatı 7036 sayılı Kanun kapsamında zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi olduğundan, doğrudan mahkemeye başvuramazsınız. Arabuluculuk şartını yerine getirmeden açılan dava usul yönünden reddedilir.
İşveren ihbar öneli kullandırdı ama bence hesap yanlış; tazminat talep edebilir miyim? İhbar öneli kullandırıldıysa tazminat hakkı doğmaz. Ancak hesaplanan önelin giydirilmiş ücret yerine düşük ücret üzerinden hesaplandığını düşünüyorsanız; aradaki farkı alacak davası yoluyla talep etme hakkınız bulunmaktadır. Bu da 5 yıllık zamanaşımına tabidir.
Kıdem tazminatı aldım ama ihbar tazminatı ödenmedi; zamanaşımı farklı mı işler? Her iki alacak da 5 yıllık zamanaşımına tabidir ve her ikisi de fesih tarihinden itibaren bu süre işlemeye başlar. Kıdem tazminatının ödenmiş olması ihbar tazminatı hakkını etkilemez; ayrıca talep edebilirsiniz.
Sonuç
İhbar tazminatı için talep süresi fesih tarihinden itibaren 5 yıldır. Bu süre içinde önce arabulucuya başvurmanız, anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açmanız gerekir. Faiz kaybını önlemek için beklemek yerine mümkün olan en erken tarihte harekete geçmek, hem hakkınızı güvence altına alır hem de alacağınızın değerini korur.
Av. Ali Selim İstanbul Barosu No: 50387 İstanbul, Ataşehir, Beykoz, Kadıköy, Kartal, Maltepe, Pendik, Sancaktepe, Sultanbeyli, Tuzla, Ümraniye ve Gebze başta olmak üzere tüm İstanbul’da iş hukuku danışmanlığı ve dava takibi
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa niteliği taşımamaktadır.